Home > Samenwerkingen > Octogram
Blockchain: terug naar de realiteit. Iets om over na te denken

Contact

Blockchain: terug naar de realiteit. Iets om over na te denken

Blockchain is de hype enigszins voorbij en zakt in de Gartner Hype Cycle (2017) langzaam af. Het aantal praktische toepassingen is echter nog beperkt en zijn veelal nog in pilotfase. Mooie uitzondering hierop is het Kindpakket van de gemeente Zuidhorn.

In dit artikel willen we kort stilstaan bij de belangrijkste voordelen en beperkingen van blockchain. Blockchaintechnologie heeft absoluut potentie, maar staat bijna 10 jaar na haar ontstaan nog redelijk in de kinderschoenen. Bezint eer ge begint.

Voordelen?

Transparantie versus privacy en vertrouwelijkheid

Eén van veel genoemde voordelen van blockchain technologie is de hoge mate van transparantie. Bij gebruik van een publieke blockchain kan in principe de hele wereld meelezen en controleren. Dit kan zowel een voor- als nadeel zijn. Afhankelijk van welke processen je d.m.v. een blockchain wil ondersteunen, kan het een afweging zijn ervoor te kiezen binnen een eigen netwerk een zogeheten private blockchain op te zetten met dezelfde software en deze niet te koppelen aan de publieke blockchain. Zo heb je meer controle en is informatie alleen toegankelijk voor geautoriseerde deelnemers. Persoonsgegevens, in welke vorm dan ook opslaan in een blockchain, is in het kader van de AVG af te raden. Voor zaken als persoonsgegevens zul je toch een aparte applicatie draaiende moeten houden, wat een volledig onafhankelijke vakapplicatie in een blockchain voor nu in de weg staat.

Niet bewerkbaar versus vernietigen van gegevens

Niet bewerkbare transacties. Alle transacties in een blockchain worden zodanig vastgelegd en gekoppeld, o.a. met zogenaamde hashes, dat een transactie niet zomaar gewijzigd kan worden. Het is dan ook belangrijk van te voren goed na te denken wat wel en wat niet in een blockchain op te slaan. Naast persoonsgegevens, waar hierboven al over gesproken is, hoef en wil je veel overige procesinformatie ook niet tot in de eeuwigheid bewaren. Nog los van wettelijke bewaartermijnen, bewaar je informatie omdat het meerwaarde heeft. Niet alle informatie blijft zo lang even relevant, waardoor het op enig moment alleen maar ruimte kost en in zekere zin de blockchain zou vervuilen.

Vertrouwen in het netwerk versus vertrouwen in actoren

Uitgangspunt is vertrouwen, maar in wie/wat? Er wordt wel gezegd dat blockchain een ideale oplossing is voor situaties waar je de andere partijen niet vertrouwd. Je ziet hierbij dat het vertrouwen verschuift. In plaats van een persoon of bedrijf gaan we de blockchain, of eigenlijk het netwerk en de programmeurs erachter, vertrouwen. Is dit in alle gevallen gewenst?

Huidige beperkingen

Schaalbaarheid en snelheid

De eerste en tweede generatie blockchains (heel zwart-wit respectievelijk Bitcoin en Ethereum), zijn niet heel schaalbaar gebleken. Door het beperkte aantal transacties per seconde (ergens tussen de 10 en de 100) krijg je bij een groot aantal deelnemers snel een oplopende achterstand. Hierdoor duurt het steeds langer voor jouw transactie is goedgekeurd. Deze vertraging is voor gebruik in applicaties niet handig. Daarnaast kost het door de methode van goedkeuren steeds meer rekenkracht. Deze beperking is met name merkbaar bij de publieke blockchains. Een nieuwe generatie blockchains, waaronder IOTA, Cardano en EOS, probeert d.m.v. andere validatiemethoden de schaalbaarheid en snelheid bruikbaar te maken voor actief gebruik door applicaties. Er is dus hoop!

Scripts op de blockchain, ook wel bekend als Smart Contracts, zijn ook te beïnvloeden wanneer deze niet goed geprogrammeerd zijn. Het blijft (vooralsnog) mensenwerk. Er zijn nog geen standaardapplicaties op de markt, dus als je als lokale overheid iets met blockchain wil doen, zal je ofwel zelf moeten programmeren ofwel een andere partij dat laten doen. Het blijft echter programmatuur met bijbehorende kwetsbaarheden. Bij de gebruikelijke applicaties blijven gevolgen van kwetsbaarheden beperkt. In een publieke blockchain is dit anders en gelden andere (beperkte) beveiligingsmaatregelen. Een private blockchain kan hierbij een oplossing bieden door deze binnen het eigen netwerk en over beveiligde verbindingen op te zetten.

Benodigde kennis en kunde

Aansluiten op, of het zelf opzetten van, een eigen blockchain is nog relatief eenvoudig. Voor het bouwen van smart contracts en het onderhouden van een eigen blockchain netwerk, met wisselende deelnemers en eventuele andere wijzigingen, is op dit moment nog vrij veel technische kennis en kunde nodig om de technologie optimaal te benutten. In principe is dit niet anders dan bij de al in gebruik zijnde applicaties, maar op dit moment zijn applicatie- en systeembeheerders hier vaak nog niet voldoende in opgeleid, wat voor nu een beheerrisico oplevert.

What’s next? Om over na te denken

De vraag die we ons moeten stellen is: waarom willen we blockchain gebruiken? Welke use cases zijn er waarbij het (laten) ontwikkelen van blockchain toepassingen voordelen heeft ten opzichte van de gebruikelijke (standaard) applicaties met vergelijkbare functionaliteit? (bijv. cloud, write-only databases, workflow en auditlogs).

Als er sowieso beveiligde verbindingen gelegd moeten worden tussen de gemeente en ketenpartners, wat is dan het verschil met ander berichtenverkeer tussen ketenpartners? Is een goede workflowoplossing in de cloud met audit-functie niet al voldoende? Hiermee kan immers ook geautomatiseerd een proces met meerdere ketenpartners worden uitgevoerd met vastlegging van wie wat wanneer heeft gedaan.

Als de toepassing gemaakt wordt in de openbare blockchain, is transparantie inderdaad een voordeel. Ook het niet kunnen wijzigingen van een uitgevoerde transactie kan een belangrijk voordeel zijn, maar niet in alle gevallen (zie de eerste twee “voordelen”). Genoeg zaken om over na te denken.

Native gaat graag in gesprek met gemeenten en andere lokale overheden om over deze soort onderwerpen na te denken! Neem dan contact op met Sander Brabander via s.brabander@nativeconsulting.nl of 06 - 542 904 86.